De duurzame brug
In de nieuwe Fortbrug in Weesp zijn tweedehands betonnen brugliggers gebruikt. Dat is stukken duurzamer maar ook een hele uitdaging, weet projectleider Hassan El Arif.
De fundering was niet interessant, de leuning was niet bruikbaar, maar de betonnen liggers van brug 1919 en brug 1920 aan de Nieuwe Hemweg in het havengebied, daar zagen Hassan en zijn collega’s wel wat in. “Voor de Fortbrug in Weesp wilden we werken met gerecycled materiaal”, vertelt Hassan. “Een van die bruggen in het havengebied is gebouwd in 2010, dus eigenlijk nog heel nieuw. De bruggen overspanden 13,5 en 14,5 meter, dat is ruim voldoende voor onze nieuwe Fortbrug.”
Oude brug eruit, nieuwe brug erin. Zo makkelijk als het klinkt, gaat het niet. Eerst moet je die oude bruggen demonteren, op zo’n manier dat je de brugdelen opnieuw kunt gebruiken. Vervolgens was er ook nog een kleine complicatie, vertelt Hassan. “De bruggen die we wilden hergebruiken lagen vlak bij het spoor. ProRail moest ook werkzaamheden uitvoeren op die plek. Daardoor konden wij niet bij de oude bruggen. En moesten we ruim vijf maanden wachten.”
Na het demonteren van de brug zijn de liggers tijdelijk opgeslagen. Hassan vond een plek waar hij die grote betonnen balken kwijt kon: “We konden ze opslaan in de Amsterdamse Westhaven, daar hebben we een hub gehuurd. Op die plek konden we ze ook laten onderzoeken. Het bleek dat 7 van de 16 brugliggers van brug 1920 geschikt waren voor hergebruik. Van brug 1919 konden we 4 brugdelen hergebruiken.”
Zuinig met staal en beton
Gemeente Amsterdam heeft de ambitie om zuinig om te gaan met vervuilende materialen zoals beton of staal. Beton is vervuilend, omdat je er cement, zand en grind voor nodig hebt. Bij de productie van cement komt veel CO2 vrij, en het winnen van zand en grind brengt ecologische schade met zich mee. Genoeg reden om te kijken of je ook tweedehands beton kan gebruiken voor een brug.
Noodbrug
Ondertussen ging de Fortbrug in Weesp hard achteruit. Extra maatregelen waren nodig om de veiligheid te garanderen. “Er moest een gewichtsbeperking worden opgelegd. Dat betekende dat bijvoorbeeld de brandweer niet meer over de brug kon rijden. Een groot probleem, want zij moeten kunnen garanderen dat ze binnen een bepaalde tijd bij een melding ter plaatse zijn. Uiteindelijk is ervoor gekozen om een tijdelijke noodbrug te bouwen, die naast de Fortbrug werd geplaatst.” In augustus 2023 werd de brug afgesloten, en moest al het verkeer over de tijdelijke brug: fietsers, voetgangers, auto’s, de nood- en hulpdiensten, en klein vrachtverkeer.
Het was een onvoorziene omstandigheid, die volgens Hassan veel tijd heeft gekost. “Eigenlijk hebben we binnen dit project 2 bruggen gebouwd in plaats van eentje. We moesten bovendien om de tafel met andere partijen. Bijvoorbeeld met de jachthaven, vlak naast de tijdelijke brug. Zij waren er niet blij mee dat ze door die brug minder plek voor boten zouden overhouden. Gelukkig is daar een creatieve oplossing voor gevonden, maar het kost toch wat tijd voordat je dat bereikt.”
Aan Hassan ligt het zeker niet, hij is een aanpakker. “Ik wacht niet af, ik pak mijn telefoon”, zegt hij. “Duurt een vergunningsaanvraag 8 weken? Ik ga bellen en netjes uitleggen waarom het belangrijk is dat we die vergunning snel krijgen. Problemen kondigen zich namelijk niet aan, die komen onverwacht. En dan moeten we met alle collga’s, zowel intern als extern, samen snel een oplossing verzinnen. Nee, rustig afwachten is niet mijn stijl.”
3 ontwerpen, 4 varianten
De tweedehands brugliggers waren anders dan nieuwe. Een stuk dikker, om te beginnen. Hassan: “De betonnen liggers waren 60 centimeter dik, terwijl je technisch gezien hier genoeg zou hebben aan 35 centimeter.” De architect past die dikkere brugliggers in zijn ontwerp in. Maar dat ging niet zonder slag of stoot, vertelt Hassan. “Ontwerp 1 was te log, te grof. Logisch, door die dikkere leggers. Ontwerp 2 was dan weer te mooi. De Fortbrug ligt vlak bij het Forteiland, dat is onderdeel van de Nieuwe Hollandse waterlinie. Een opvallend ontwerp zou de aandacht van dat monumentale erfgoed afleiden.” Uiteindelijk is er een derde ontwerp gemaakt, met 4 varianten. De commissie heeft gekozen voor een combinatie van 2 van die varianten. “De welstand heeft veel invloed op het uiterlijk van de brug, ik kijk vooral naar de praktische kant”, vertelt Hassan. “Duurzaamheid is voor de welstandscommissie minder relevant, terwijl het voor mij juist onderdeel is van de opdracht.”
In dit filmpje van AT5 zie je de plaatsing van de liggers: Fortbrug Weesp circulair vernieuwd met Amsterdamse brugdelen – AT5
Forteiland
De Fortbrug verbindt het vasteland van Weesp met het monumentale Forteiland, de Ossenmarkt genaamd. Dit eiland met torenfort dateert van 1861 en maakte onderdeel uit van de Nieuwe Hollandse Waterlinie en later de Stelling van Amsterdam. Het is een van de laatste torenforten waarmee de waterlinie werd versterkt. Het in baksteen uitgevoerde torenfort telt twee bouwlagen. Het is rond met een doorsnee van ongeveer 34 meter. De muren zijn ongeveer 1,8 meter dik, met daarin gaten voor handvuurwapens en kanonnen. Op het dak stond een geschutsbatterij. Toch was het een aantal jaren na de bouw al verouderd, omdat het niet bestand was tegen nieuwe, zwaardere artillerie, zoals brisantgranaten. Het fort is maar 2 keer in zijn leven daadwerkelijk door het leger gebruikt: bij de mobilisatie in 1914 en bij de inval van de Duitsers in 1940.
Puur voor hergebruik
Uiteindelijk is de bouw van de brug vlot verlopen, mét de gerecyclede betonnen liggers. “We hadden ook nog een aantal betonnen liggers over”, vertelt Hassan. “Die zijn naar Almere gegaan, daar wilden ze 5 liggers van ons overnemen. Ik heb afgesproken, wij vervoeren het naar je voordeur, je hoeft er niet voor te betalen. Puur om ervoor te zorgen dat het kan worden hergebruikt.”
Opening brug
Op donderdag 25 juni vanaf 16.00 uur is de feestelijke opening van de brug, net op tijd voor de Vechtloop op zondag 28 juni. Vanaf 29 juni bestraten we de weg aan de jachthavenzijde bij de Ossenmarkt. Vervolgens halen we de noodbrug weg. Als alles volgens planning verloopt, is het project op 17 juli afgerond.
-
Weesp, verbonden door het waterHistorie
-
ElfbruggentochtStad
6
-
Kwetsbaar staalTechniek
1
Deel jouw mening