Steengoed

Ook uitvoerder Cemil weet hoe je straten moet leggen, hij begon als 18-jarige als stratenmaker. Hij kan precies uitleggen hoe het hier moet worden: een stoep met parkeerplekken langs de huizen, parkeerplaatsen tussen de bomen aan de waterkant, rijweg er tussenin. “Het begint met een laag straatzand van 5 centimeter”, vertelt hij. “Dat is het bed waar de stenen in komen te liggen.”

Dat bedje is al gespreid als de stratenmakers aan de slag gaan. De ondergrond is keurig strakgetrokken door een kraan en daarna aangestampt met een trilplaat. “Maar wij maken die baan nog strakker en rechter met een rijlat”, legt Cemil uit. “Na het afrijden van de baan leggen we de stenen machinaal waar het kan, kleine hoekjes leggen we met de hand. Eind van de dag trillen we het gelegde oppervlakte af en vegen we dit in met brekerzand of straatzand. Dat is een ander soort zand, iets grover, dat als voeg werkt.”

Optische illusie 

De kaarsrechte straat is eigenlijk een optische illusie. “De weg ligt een beetje bol,” zegt Cemil. “Zo loopt het regenwater weg naar de kolken en blijven er geen plassen staan. Je ziet het niet, maar je merkt het meteen als we het verkeerd doen.” De dikke laag zand als ondergrond en dat subtiele hoogteverschil tussen de goot en het midden van de weg zorgen ervoor dat er geen kuilen of rijsporen in de weg ontstaan. En dat is de echte trots van een stratenmaker, vertelt Celim. “Mijn vader is ook stratenmaker. Ben ik met mijn ouders op vakantie, dan stoot m’n vader me aan als hij zo’n weg vol gaten en kuilen ziet. Dat doen we in Nederland toch beter, zegt hij dan.”

Ook de andere twee stratenmakers hebben die beroepsdeformatie. Mooi straatwerk, het valt ze meteen op. “Als ik over de Dam loop, vallen die kleine klinkers me altijd op”, zegt Emre. “Dat is een klus hoor, om het zo netjes te krijgen.”

Straatmakker 

Denk je dat straten maken eenvoudig is, dan heb je het mis. Elke stratenmaker weet dat het wel een jaar of twee duurt voordat je weet hoe alles moet, vertelt Dennis tussen het werken door. Hij leerde het vak van collega’s met veel ervaring, en door zijn ogen en oren goed open te houden.

Werken met een bestratingsklem is bijvoorbeeld niet eenvoudig. Dit hulpstuk voor een shovel of kraan maakt het mogelijk om een hele laag straatbakstenen, betonstenen of tegels vanaf een pallet één keer op de straatlaag te leggen. Vooraf bepaalt de stratenmaker waar het bestratingsmateriaal het beste kan worden neergelegd, bijvoorbeeld naast de rijweg. Door slim te positioneren hoeft de shovel zo min mogelijk te rijden en kan de straat efficiënt worden aangelegd. Dennis manoeuvreert de shovel met de bestratingsklem boven de eerste laag straatbakstenen, die al helemaal klaar liggen: in verband, precies zoals ze straks ook op de straat komen te liggen. Hij klemt de volledige laag vast, rijdt naar de juiste plek en laat de stenen voorzichtig op hun plek zakken. Daarna laat de klem los. Een paar stenen worden vervolgens nog handmatig gelegd om het verband compleet te maken. Het werken met een bestratingsklem kost iets meer denkwerk over logistiek en werkrichtingen. Voordat het leggen kan beginnen, moeten alle materialen op de juiste plek staan. Het plaatsen van de stenen zelf gaat vervolgens sneller, omdat er in één keer ongeveer een vierkante meter wordt neergelegd.

Daarnaast zorgt werken met de bestratingsklem voor minder fysieke belasting. De stratenmaker hoeft minder op zijn knieën te werken, wat slijtage aan knieën en rug vermindert. “Volgens de Arbo-regels mag het ook niet meer anders,” zegt Emre, collega van Dennis. “De inspectie controleert hier streng op. Als we de apparatuur niet gebruiken, krijgt de aannemer daar opmerkingen over. Uiteindelijk is dat om ons te beschermen, want straten maken is zwaar werk.”

Passen en meten 

Het is passen en meten op deze bouwplaats. De kraan met de bestratingsklem past maar net tussen de pallets stenen door, soms moeten de stratenmakers opschuiven voor een vrachtwagen die voorbij moet. “De hekken staan soms ook in de weg”, zegt Cemil. “Om ergens stenen te kunnen leggen, moeten we ze een stuk opschuiven. Het kost allemaal tijd, maar zo blijven de huizen, bedrijven en woonboten bereikbaar.”

Hun werkplezier halen Dennis en Emre uit het resultaat: een mooie strakke straat. Maar ze kijken ook uit naar de lunch op vrijdag. Cemil: “Ik vraag aan iedereen waar hij trek in heeft, en dan ga ik naar de snackbar hier om de hoek. Kroketten. Of döner. Heerlijk! Dan kan het weekend echt beginnen.”

En de bewoners van de Da Costakade maken het werk ook de moeite waard. Ze zijn blij om de stratenmakers te zien, want dat betekent dat de werkzaamheden na ruim een jaar bijna zijn afgerond. Cemil: “We zijn de kers op de taart. De buurt ziet hetmet de dag mooier worden. Vorige week kwam een van de buren naar buiten met koppen koffie en warme chocolademelk voor ons. Geweldig toch?”