Klein bruggetje, grote uitdaging

Duurzaamheid

Hoe renoveer je een brug op een plek ‘zo klein als een postzegel’, waar je amper kunt manoeuvreren? Enter de bruggenspecialisten van Gemeente Amsterdam. Zij bedachten een oplossing met een Berlinerwand, natte knopen en bodeminjectie, en zorgden dat alles voorspoedig verliep.

Toen een paar jaar geleden duidelijk werd dat de Snoekjesbrug niet meer voldoende draagkracht had, was de keuze: de brug vervangen of renoveren. Vervangen is in de regel duurder en minder duurzaam. Dat laatste geldt zeker in dit geval, waar het brugdek in de jaren ‘80 al een keer is vernieuwd. En dan zijn er ook nog de kabels en leidingen die hier door de brug lopen. “Als we de brug hadden vervangen, hadden we die allemaal moeten verleggen en weer terugleggen”, vertelt projectmanager Sven Hokke. “Daar moet je dan ook alle nutspartijen van gas, water en elektriciteit bij betrekken. Al met al kost dat een hoop tijd en inspanning. Daarom kijken we eerst altijd of renovatie mogelijk is. Daarbij vervang je de brug niet volledig, maar pak je alleen het probleem aan en laat je zoveel mogelijk van de originele brug staan.” De uitkomst van het haalbaarheidsonderzoek was positief. Niet alleen konden ze de leidingen laten liggen en het brugdek behouden, de boom die naast een van de vleugelmuren stond kon ook gespaard worden.

Brugdek met wapening en leidingen — Er lopen tal van leidingen door het brugdek -

Bouwkuip met bodeminjectie

Er kwam wel flink wat extra werk bij: behalve de fundering van de brug moesten ze ook de vleugelmuren meenemen. Dat zijn de gebogen muren tussen het landhoofd onder de brug en de kademuur. “Het metselwerk van de vleugelmuren vormt 1 geheel met de landhoofden”, legt technisch manager Ramon Bleiji uit. “Als we de brug zouden versterken, maar de vleugelmuren niet, dan loop je het risico dat de vleugelmuren gaan hangen aan het dek, en zo langzaam hun structuur en stabiliteit verliezen.”

Om het werk te kunnen uitvoeren, moest er eerst een droge bouwkuip worden gemaakt, zodat ze achter de landhoofden en de vleugelmuren aan het werk konden. “Op zo’n krappe plek kan dat niet met grote damwanden”, vertelt Sven. Dus werd het een zogenaamde Berlinerwand. “Dat is een H-profiel van staal met houten schotten.” Maar met zo’n lichte bouwkuip loop je wel het risico dat de grond inzakt, je graaft tenslotte een behoorlijk diep gat naast de brug. “Dat hebben we opgelost met bodeminjectie om de bodem meer stabiliteit te geven”, vult Ramon aan.

Bouwkuip achter vleugelmuur — De bouwkuipen achter de vleugelmuren worden gemaakt met een Berlinerwand -

Trompetpalen en natte knopen

De brugfundering werd versterkt met vier flinke stalen buispalen aan weerszijden. De palen werden dwars door het dek en de landhoofden in de tweede zandlaag geboord, ruim 20 meter diep. Voor de vleugelmuren werd een aparte constructie bedacht. Ramon legt uit: “De vleugelmuur is net als een kademuur een grondkering. Hij houdt de grond tegen die van de kade richting het water beweegt. Om effectief weerstand te bieden tegen die druk heb je niet alleen rechte palen maar ook schuine palen nodig. Die noemen we schoorpalen. Maar daar was hier te weinig ruimte voor. We hebben toen eerst bedacht om hier een trompetpaal voor te gebruikenl. Dat is een rechte paal waar een schuine paal doorheen steekt. Maar uiteindelijk hebben we gekozen om een rechte en een schuine paal in het beton met elkaar te verbinden. Dat noemen we een natte knoop.”

Bouwkuip achter een van de vleugelmuren met wapening en bekisting voor het beton.

Constructie vleugelmuur in beton gestort.

Na het boren van de palen werd een deel van het oude metselwerk rond de palen weggehakt. Vervolgens is er rond de palen wapening en bekisting aangebracht, en is de ruimte opgevuld met beton. “Dat doen we om de palen goed te laten hechten met het metselwerk dat we laten staan”, vertelt Sven. “Het resultaat is dat je een heel stevige constructie hebt die er weer decennia tegen kan, terwijl je daar aan de buitenkant niets van ziet. De brug en de vleugelmuren staan er weer bij alsof er niets gebeurd is. Maar dan wat netter en frisser, met nieuwe bestrating!”

Circulair en duurzaam werken

De Snoekjesbrug is een van de eerste bruggen in Amsterdam waarbij we de fundering gerenoveerd hebben. Renovatie is een herstelmethode die een stuk minder ingrijpend is dan vervanging. We verzetten bij een renovatie minder werk, hebben minder hulpconstructies nodig, kunnen kabels en leidingen laten liggen, hebben minder nieuwe grondstoffen nodig en laten zoveel mogelijk van de bestaande constructie intact. Dat betekent dat we circulairder en duurzamer werken. De oplossing die we hier bij de Snoekjesbrug hebben bedacht en uitgevoerd gaat in onze gereedschapskist. Hopelijk kunnen we hem dan ook bij andere, vergelijkbare bruggen inzetten wanneer dat nodig is.

Foto’s buurtbewoner

Buurtbewoner en fotograaf Tine Wilde maakte een serie foto’s van de werkzaamheden vanuit haar raam. Ze tonen mooi de voortgang van de renovatie tijdens de 10 maanden dat we hier aan het werk zijn geweest.