![Bovenaanzicht van de kadewerkzaamheden aan de Herengracht.](https://aandegrachten.amsterdam/wp-content/uploads/2023/05/230330-Monitoring-1.jpg)
Grachten bewaken, vanuit de ruimte
We zijn dit jaar begonnen met de inzet van satellietinformatie voor de monitoring van bruggen en kademuren. Het is een techniek waar nog wat haken en ogen aan zitten, maar die ook veel kansen biedt.
Die potentie zit er vooral in dat je snel en vaak de hele stad in beeld kunt brengen, en ook nog terug kunt kijken in de tijd. De satelliet komt immers elke 11 dagen voorbijzeilen en je kunt alle data inzien vanaf het eerste moment dat de satelliet werd gelanceerd. In het geval van de Airbus-satelliet waar we onze data inkopen is dat 2017.
Maar het is ook weer niet zo simpel als het misschien lijkt, waarschuwt technisch manager Casper van der Peet van de gemeente Amsterdam. “De ruwe data van de satelliet zeggen op zich niet veel, je moet ze eerst omzetten in bruikbare informatie. Daarvoor werken wij samen met Sensar, een bedrijf dat deze methode heeft ontwikkeld binnen een innovatietraject dat we eind 2020 hebben opgezet.”
![](https://aandegrachten.amsterdam/wp-content/uploads/2023/05/Caspar-2.jpg)
Technisch manager bij de gemeente Amsterdam Casper van der Peet
Betrouwbaarheid
De satellietbeelden worden door Sensar omgezet in miljoenen meetpunten in het landschap, in dit geval de stad. De satelliet geeft tot op de millimeter nauwkeurig de afstand weer tussen de satelliet zelf en elk punt. Als je meerdere punten samenvoegt kun je een vlak in beeld brengen, bijvoorbeeld het dak van een huis of een stuk kademuur. Door de metingen op verschillende dagen – met bijvoorbeeld een maand ertussen – met elkaar te vergelijken, kun je zien of de afstand tot de satelliet is veranderd en concluderen of de kademuur is verzakt of op dezelfde plek is blijven staan.
Simpel en helder, zou je zeggen. Strik erom en niks meer aan doen. Maar hier komt een tweede winstwaarschuwing om de hoek kijken. Want wat je niet altijd weet, is of je wel het punt meet dat je denkt dat je meet. “Dat komt door gebrek aan resolutie”, legt Casper uit. “Dat speelt vooral bij objecten die dichter bij de grond staan, zoals kademuren, omdat daar meer verstorende elementen zijn, zoals bomen, boten, fietsen en auto’s.” Daardoor is de uiteindelijke betrouwbaarheid van de methode nog lang geen 100%.
Satelliet als eerste vangnet
Die betrouwbaarheid kunnen we meten door de punten die we inmeten met de satelliet te vergelijken met de metingen die we met de traditionele tachymeter doen. “Die laatste techniek is altijd 100% accuraat”, vertelt Casper. “We meten namelijk altijd precies hetzelfde punt: een meetbout die vast op de kade is gemonteerd.” Uit de vergelijking tussen satelliet en meetbout blijkt dat de metingen voor een groot deel overeenkomen, maar dat we ook te maken hebben met uitkomsten die afwijken.
Het gebruik van satellieten voor de monitoring van kademuren is daarom voorlopig vooral interessant als een eerste vangnet. Casper legt uit hoe dat zou kunnen werken. “Als we uit verschillende satellietmetingen aflezen dat een kademuur aan het bewegen is, kunnen we besluiten om vervolgonderzoek te doen”, vertelt hij. “Bijvoorbeeld door middel van andere monitoringsmethoden als tachymetrie en fotogrammetrie, of door duikers te sturen om de fundering onder water te inspecteren.”
Daarnaast kijkt Casper met zijn team ook hoe zij satellietmetingen in de toekomst kunnen verwerken in de Amsterdamse Risicobeoordeling Kademuren (ARK). Dat is een beoordelingsmethodiek waarmee we in kaart brengen wat de risico’s zijn dat een brug of kademuur bezwijkt, en wat de gevolgen hiervan zouden zijn.
Het goed monitoren van onze bruggen en kademuren is van groot belang. Hierdoor houden we de stad veilig en weten we wanneer we waar moeten ingrijpen. Met een goede en dekkende monitoring kunnen we ook dure duikonderzoeken gerichter inzetten en zo geld besparen.
Maar met onze standaardmethoden kunnen we maar een beperkt aantal bruggen en kademuren tegelijk monitoren. Door te innoveren willen we grotere gedeelten van de stad beter in de gaten houden, tegen lagere kosten.
Hiervoor hebben we de afgelopen jaren samen met commerciële partners een aantal nieuwe oplossingen ontwikkeld, zoals fotogrammetrie, inclinatiesensoren, een scheursensor, een varende laserscanner en satelliettechnologie. We zetten deze technieken gefaseerd in. We zijn al begonnen met fotogrammetrie en satellietmonitoring.
- Bij fotogrammetrie combineren we een veelheid aan foto’s. Hiermee creëren we vervolgens een puntenwolk. De verschillende puntenwolken die we in de loop van de tijd creëren, kunnen we met elkaar vergelijken en zo vaststellen of een kademuur of landhoofd in beweging is. Deze techniek wordt nu ingezet voor een deel van de kademuren.
- Met een varende laserscanner kunnen we veel sneller de x,y,z-coordinaten van kademuren inscannen en zo deformaties bepalen. Hoewel deze methode veel voordelen biedt, is er ook nog een behoorlijke inspanning nodig om haar door te ontwikkelen. Daarom zetten we voorlopig in op fotogrammetrie, wat een vergelijkbare technologie is.
- Inclinatiesensoren meten elke verandering in de hoek van een kademuur of landhoofd. Dat gebeurt met kleine kastjes die we bijna onzichtbaar tegen de kademuur of het landhoofd van een brug plaatsen. We zetten deze techniek nu reeds in voor het monitoren van vaste bruggen waarbij de landhoofden onder de grond niet zijn verbonden door een koppelvloer.
Een aantal van deze technieken zie je ook in deze video terug.
Bekijk ook
-
Een duik met de Resi Power DrillTechniek
-
'We gingen als een komeet'Techniek
1
-
Een radicaal nieuwe oplossingTechniek
Deel jouw mening