We wegen de wagens 

Veel kademuren in het centrum zijn zo instabiel, dat er geen zwaar verkeer overheen kan rijden. Daarom geldt er in de hele binnenstad een 7,5 tons verbod: vrachtwagens die zwaarder zijn dan 7,5 ton moeten de binnenstad vermijden of een ontheffing aanvragen. Zo’n ontheffing is voor vrachtvervoerders die niet anders kunnen dan over die kwetsbare grachten te rijden, bijvoorbeeld om winkels te bevoorraden. Met een ontheffing mogen vrachtwagen en lading samen maximaal 30 ton wegen.

Een team handhavers van de gemeente controleert of iedereen zich aan die regels houdt. De werkdag van dat team begint vroeg, om half zeven, met een werkoverleg op het hoofdkantoor Handhaving aan de Daniel Goedkoopstraat. De koffieautomaat draait op volle toeren en iedereen aan tafel zit te popelen om te beginnen. Na de koffie stappen Vito Minde en Ibrahim Celik snel in de elektrische auto en rijden de garage uit, richting centrum.

Regels zijn regels

Allebei kwamen ze bij handhaving terecht vanuit de horeca. Geen voor de hand liggende carrièremove, maar het werkt. “Tijdens corona hield mijn werk in het restaurant op”, vertelt Vito, terwijl hij de auto soepel door de binnenstad stuurt. “Ik was van plan om aan de politieopleiding te beginnen toen ik deze vacature zag. Het werk bevalt me goed, het wordt steeds leuker naarmate ik me meer verdiep in de wetten en de regels.” Vito is streng, vindt hij zelf. “Regels zijn nou eenmaal regels, daar valt niet mee te sjoemelen.”

Ibrahim is rustiger, meer ingehouden. Eenmaal in de binnenstad tikt hij geconcentreerd de kentekens van vrachtwagens die ze passeren in zijn telefoon. “In onze app kunnen we zien of vrachtwagens een ontheffing hebben, waarmee ze het gebied in mogen rijden”, legt hij uit. “In een app kunnen we zien welke ontheffing ze hebben en wat de looptijd is. En als ze nog niet in de app staan, kan ik online zoeken in het systeem waarin de ontheffingsaanvragen worden geregistreerd.”

Lang niet alle vrachtwagens die ze vanochtend tegenkomen, hoeft hij te checken. Vito en hij rijden hier zo vaak, dat ze de meeste vrachtwagens al kennen. Ze weten uit hun hoofd wie er een geldige ontheffing heeft. “De winkels in het centrum worden bijna elke dag bevoorraad, sommige zelfs vaker”, zegt hij. “Als we een keer iemand hebben gecheckt, zit dat in ons hoofd.”

Mobiele weeginstallatie

Op deze vroege donderdagochtend rijden twee auto’s met handhavers door de stad, vertelt Vito. In de andere wagen, een kleine bestelbus, is achterin een mobiele weeginstallatie ingebouwd. Die wordt snel opgebouwd om vrachtwagens te wegen waarvan de handhavers vermoeden dat hij te zwaar is. Na een uurtje rondrijden signaleren de collega’s in de bestelbus zo’n grote vrachtauto, die is volgeladen met pizzadeeg. We rijden naar de Prins Hendrikkade, waar voor de deur van een hotel een geschikte plek is om te wegen.

In de motregen rollen de collega’s twee matten van hard plastic uit met metalen weegplaten, waar de wielen van de vrachtwagen op kunnen rijden. Kabels verbinden de platen met de laptop die achter in het busje staat. Op het scherm verschijnen de weegresultaten. Dat is niet best, veel te zwaar.

Flink bedrag 

De boetes lopen op van 190 euro tot maximaal 1.200 euro, afhankelijk van het aantal kilo’s dat de vrachtwagen samen met lading te zwaar is. De chauffeur is niet blij, maar hij neemt het proces-verbaal toch maar in ontvangst, stapt in en rijdt weg. Ibrahim snapt de irritatie: “De chauffeur is persoonlijk verantwoordelijk voor de overtreding, en het is een flink bedrag. We adviseren chauffeurs vaak om met hun werkgever te overleggen. Die moet namelijk zorgen voor de juiste ontheffing.”

Het duo stapt weer in de auto en rijdt rondje twee. Rondje drie. Rondje vier. Vito en Ibrahim kennen inmiddels elke steeg en stoeptegel van de Amsterdamse binnenstad. “Vroeg beginnen is het beste”, zegt Vito. “De meeste leveranciers, bouwbedrijven en ook touringcars komen al rond zeven uur. En soms nog wel eerder. Dus houden we af en toe ook controles die al om vijf uur beginnen. Verbaasde gezichten, want chauffeurs verwachten ons niet zo vroeg. Sommigen gokken er ook op dat we zo vroeg niet controleren.”

De tweede vrachtwagen die wordt gewogen, is grote planten aan het uitladen voor een binnentuin van een nieuw kantoorgebouw op het Oosterdokseiland. De chauffeur vraagt of hij nog even met zijn opdrachtgever kan overleggen, die heeft nogal haast. Geen probleem, wachten Ibrahim en Vito toch even?

De matten worden uitgerold aan de De Ruijterkade, de vrachtwagen rijdt rustig op de weegplaten, en ja, ook die is te zwaar. Ibrahim: “Het bedrijf had geen rekening gehouden met de stellages in de vrachtwagen, waarmee die grote planten worden in- en uitgeladen. Die tellen ook mee met het totaalgewicht.” De boete valt gelukkig mee, en de controle wordt snel afgehandeld.

Onleesbaar kenteken

De meeste vrachtwagenchauffeurs zijn te goeder trouw, merken de handhavers. Ze weten dat ze een ontheffing nodig hebben en zorgen ervoor dat alle papieren in orde zijn. Ibrahim: “Maar sommige vrachtwagens hebben opzettelijk hun nummerbord onleesbaar gemaakt, zodat ze niet geflitst worden. En sommige bedrijven nemen gewoon de gok, zeker als ze niet vaak in Amsterdam moeten zijn. Ze realiseren zich niet waarom we dit werk doen: niet om vrachtwagenchauffeurs te pesten, maar om de kwetsbare binnenstad te beschermen.”